اكبريّه پيروان محى الدين ابن العربى ( متوفّى 638 ه ) . پايهء اين طريقت بر چهار خصلت استوار است : صمت ، ( خاموشى ) عزلت ، جوع ، سهر ( بىخوابى ) . پيروان اين طريقت ذكر را به سه قسمت تقسيم كرده‌اند : ذكر العادة ( براى عوام ) ، ذكر العبادة ( براى خواص ) ، ذكر المحبّة ( براى خواصّ خواص ) . چشتيّه 39 سلسله مشايخ اين طريقت ، به معين الدّين چشتى سگزى ( متوفّى 634 ه ) مىرسد كه شيخ فريد الدين شكرگنج ( متوفّى 670 ه ) و شيخ نظام الدّين اوليا ( متوفّى 725 ه ) از اخلاف وى هستند . شاذليّه پيروان ابو الحسن على بن عبد اللّه بن عبد الجبار مغربى شاذلى ( متوفّى 656 ه ) . رعايت پنج اصل خوف ظاهرى و باطنى ، پيروى از سنّت ، عدم اعتنا به خلق ، تسليم و رضا ، توكّل در شادى و محنت ، پايهء اعتقادى اين طريقت است . سلسله‌هاى : جوهريّه ، وفائيّه ، مكيّه ، هاشميّه ، عفيفيّه ، و قاسميّه از آن منشعب شده‌اند . كبرويّه پيروان نجم الدين كبرى ( مقتول 618 ه ) . پيروان اين طريقت ، ذكر خفى را معمول مىداشتند . سلسلهء ذهبيّهء اغتشاشيه ، منسوب به شهاب الدين مير عبد اللّه برزش‌آبادى ( قرن نهم هجرى ) از اين طريقت منشعب شده است . حيدريّه پيروان شيخ حيدر ( متوفّى 618 ) كه به زهد مفرط مشهور بودند و از ازدواج پرهيز مىكردند . مولويّه 40 پيروان مولانا جلال الدّين مولوى ( متوفّى 672 ) كه معتقد به وحدت وجود هستند و توجّه به وجد و سماع و قول و ترانه از مختصات اين طريقت است ، دو فرقهء « پوست‌نشينان » و « ارشاديّه » از آن انشعاب يافته‌اند . بدويّه پيروان سيّدى احمد البدوى ( متوفّى 675 ) كه آنان را احمديّه نيز مىنامند . مؤسّس اين طريقت ، از اهالى فارس و ساكن مصر بود . ملك بيبرس ( سلطنت : 658 - 676 ه ) ، پادشاه مصر به او ارادت داشت . در يكى از جنگهاى صليبى كه سن لوئى ( سلطنت 1226 - 1270 م / 623 - 9 / 668 ه ) به مصر حمله كرد ، اينان مسلمانان را به جنگ با مسيحيان تشويق مىكردند . دسوقيّه پيروان سيّدى ابراهيم الدّسوقى ( متوفّى 676 ه ) كه مؤسّس از اقطاب اربعه ( گيلانى ، بدوى ، رفاعى ، دسوقى ) بوده است ، گويند به زبانهاى فارسى ، سريانى ، عبرى و زنگى آشنائى داشت . در اين طريقت ، سرمايهء مريد محبّت و تسليم است . صفويّه پيروان صفى الدّين اسحاق اردبيلى ( متوفّى 735 ه ) طريقتى شيعى كه سلسلهء ارادتشان به